ماده -148 هزینههایی که حائز شرایط مذکور در ماده فوق می باشد به شرح زیر در حساب مالیاتی قابل قبول است:[1] -1 قیمت خرید کاالی فروخته شده و یا قیمت خرید مواد مصرفی در کاال و خدمات فروخته شده. -2 هزینههای استخدامی متناسب با خدمت کارکنان براساس مقررات استخدامی موسسه به شرح زیر: الف- حقوق یا مزد اصلی و مزایای مستمر اعم از نقدی یا غیرنقدی ) مزایای غیرنقدی به قیمت تمام شده برای کارفرما(. ب- مزایای غیرمستمر اعم از نقدی و غیرنقدی از قبیل خواروبار، بهرهوری، پاداش، عیدی، اضافهکار، هزینه سفر و فوقالعاده مسافرت. نصاب هزینه سفر و فوقالعاده مسافرت مدیران و بازرسان و کارکنان به خارج از ایران به منظور رفع حوائج موسسه ذیربط طبق آییننامهای خواهد بود که از طرف وزارت امور اقتصادی و دارایی و سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور تهیه و به تصویب هیأت وزیران می رسد تعیین خواهد شد. ج- هزینههای بهداشتی و درمانی و وجوه پرداختی بابت بیمههای بهداشتی و عمر و حوادث ناشی از کار کارکنان. د- حقوق بازنشستگی، وظیفه، پایان خدمت طبق مقررات استخدامی موسسه و خسارت اخراج و بازخرید طبق قوانین موضوعه مازاد بر مانده حساب ذخیره مربوط. هـ- وجوه پرداختی به سازمان تأمین اجتماعی طبق مقررات مربوط و همچنین تا میزان سه درصد )%3( حقوق پرداختی ساالنه بابت پسانداز کارکنان براساس آیین نامهای که به پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور بهتصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی می رسد. و- معادل یک ماه آخرین حقوق و دستمزد و همچنین مابه التفاوت تعدیل حقوق سنوات قبل که به منظور تأمین حقوق بازنشستگی و وظیفه و مزایای پایان خدمت، خسارت اخراج و بازخرید کارکنان موسسه ذخیره می شود. این حکم نسبت به ذخایری که تا کنون در حساب بانکها نگهداری شده است نیز جاری خواهد بود . پرداختی به بازنشستگان موسسه حداکثر تا سقف یک دوازدهم معافیت موضوع ماده )84( این قانون[2] -3 کرایه محل موسسه در صورتیکه اجاری باشد، مال االجاره پرداختی طبق سند رسمی و در غیر اینصورت در حدود متعارف. -4 اجارهبهای ماشین آالت و ادوات مربوط به موسسه در صورتیکه اجاری باشد. -5 مخارج سوخت، برق، روشنایی، آب، مخابرات و ارتباطات. -6 وجوه پرداختی بابت ان واع بیمه مربوط به عملیات و دارایی موسسه. -7 حقاالمتیاز پرداختی و همچنین حقوق و عوارض و مالیات هایی که به سبب فعالیت موسسه به شهرداریها و وزارتخانهها و موسسات دولتی و وابسته به آنها پرداخت میشود )به استثنای مالیات بر درآمد و ملحقات آن و سایر مالیاتهای ی که موسسه به موجب مقررات این قانون ملزم به کسر از دیگران و پرداخت آن میباشد و همچنین جرایمی که به دولت و شهرداریها پرداخت می گردد.( -8 هزینههای تحقیقاتی، آزمایشی و آموزشی، خرید کتاب، نشریات و لوحهای فشرده، هزینههای بازاریابی، تبلیغات و نمایشگاهی مربوط به فعالیت موسسه، براساس آییننامهای که به پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور به تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی میرسد. -9 هزینههای مربوط به جبران خسارت وارده مربوط به فعالیت و دارایی موسسه مشروط بر اینکه: اوال- وجود خسارت محقق باشد. ثانیا- موضوع و میزان آن مشخص باشد. ثالثا- طبق مقررات قانون یا قراردادهای موجود جبران آن به عهده دیگری نبوده یا در هر صورت از طریق دیگران جبران نشده باشد. آیین نامه احراز شروط سه گانه مذکور در این بند به پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور به تصویب وزیر امور اقتصادی و دارای ی می رسد. -10 هزینههای فرهنگی، ورزشی و رفاهی کارگران پرداختی به وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی[3] حداکثر معادل ده هزار )10,000( ریال به ازای هر کارگر[4]. -11 ذخیره مطالباتی که وصول آن مشکوک باشد مشروط بر اینکه: اوال- مربوط به فعالیت موسسه باشد. ثانیا- احتمال غالب برای الوصول ماندن آن موجود باشد. ثالثا- در دفاتر موسسه به حساب مخصوص منظور شده باشد تا زمانی که طلب وصول گردد یا الوصول بودن آن محقق شود. آیین نامه مربوط به این بند به پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور به تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی می رسد. -12 زیان اشخاص حقیقی یا حقوقی که از طریق رسیدگی به دفاتر آنها و با توجه به مقررات احراز گردد، از درآمد سال یا سال های بعد استهالکپذیر است. -13 هزینههای جزئی مربوط به محل موسسه که عرفا به عهده مستأجر است در صورتی که اجاری باشد. -14 هزینههای مربوط به حفظ و نگهداری محل موسسه در صورتیکه ملکی باشد. -15 مخارج حمل و نقل. -16 هزینههای ایاب و ذهاب، پذیرایی و انبارداری. -17 حقالزحمههای پرداختی متناسب با کار انجام شده از قبیل حقالعمل- داللی- حقالوکاله- حقالمشاوره- حق حضور- هزینه حسابرسی و خدمات مالی و اداری و بازرسی، هزینه نرمافزاری، طراحی و استقرار سیستمهای مورد نیاز موسسه، سایر هزینه های کارشناسی در ارتباط با فعالیت موسسه و حقالزحمه بازرس قانونی. -18 سود، کارمزد و جریمههایی که برای انجام عملیات موسسه به بانکها، صندوق تعاون، صندوقهای حمایت از توسعه بخش کشاورزی و همچنین موسسات اعتباری غیربانکی مجاز و شرکتهای واسپاری )لیزینگ( دارای مجوز از بانک مرکزی پرداخت شده یا تخصیصیافته باشد.[5] -19 بهای ملزومات اداری و لوازمی که معموال ظرف یک سال از بین میروند. -20 مخارج تعمیر و نگاهداری ماشینآالت و لوازم کار و تعویض قطعات یدکی که بهعنوان تعمیر اساسی تلقی نگردد. -21 هزینههای اکتشاف معادن که منجر به بهرهبرداری نشده باشد. -22 هزینههای مربوط به حق عضویت و حق اشتراک پرداختی مربوط به فعالیت موسسه. -23 مطالبات الوصول به شرط اثبات آن از طرف مودی مازاد بر مانده حساب ذخیره مطالبات مشکوک الوصول. -24 زیان حاصل از تسعیر ارز براساس اصول متداول حسابداری مشروط بر اتخاذ یک روش یکنواخت طی سال های مختلف از طرف مودی. -25 ضایعات متعارف تولید. -26 ذخیره مربوط به هزینههای پرداختنی قابل قبول که به سال مورد رسیدگی ارتباط دارد. -27 هزینههای قابل قبول مربوط به سال های قبلی که پرداخت یا تخصیص آن در سال مالیاتی مورد رسیدگی تحقق می یابد. -28 هزینه خرید کتاب و سایر کاالهای فرهنگی- هنری برای کارکنان و افراد تحت تکفل آنها تا میزان حداکثر پنج درصد )%5( معافیت مالیاتی موضوع ماده )84( این قانون به ازای هر نفر. -29 ذخیره مربوط به خدمات پس از فروش )گارانتی( اشخاص حقوقی.[6] تبصره -1 هزینههای دیگری که مربوط به تحصیل درآمد موسسه تشخیص داده می شود و در این ماده پیش بینی نشده است به پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور و تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی جزء هزینههای قابل قبول پذیرفته خواهد شد. تبصره -2 مدیران و صاحبان سرمایه اشخاص حقوقی در صورتیکه دارای شغل موظف در موسسات مذکور باشند جزء کارکنان موسسه محسوبخواهند شد ولی در موسساتی که غیر اشخاص حقوقی باشند حقوق و مزایای صاحب موسسه و اوالد تحت تکفل و همسر نامبرده به استثنای هزینه سفر و فوقالعاده مسافرت مربوط به شغل که مشمول مقررات جزء )ب( بند )2( این ماده آمده خواهد بود جزء هزینههای قابل قبول منظور نخواهد شد. تبصره -3 در محاسبه مالیات شرکتها و اتحادیه های تعاونی، ذخایر موضوع بندهای )1( و )2( ماده )15( قانون شرکتهای تعاونی مصوب 1350/03/16 و اصالحیههای بعدی آن و در مورد شرکتها و اتحادیههایی که وضعیت خود را با قانون بخش تعاونی اقتصاد جمهوری اسالمی ایران مصوب 1370/06/13 تطبیق داده اند یا بدهند، ذخیره موضوع بند )1( و حق تعاون و آموزش موضوع بند )3( ماده )25( قانون اخیرالذکر جزء هزینه محسوب میشود. .1 به موجب ماده )71( قانون اصالح موادی از قانون مالیاتهای مستقیم، مصوب ،1380/11/27 جزء )د( بند )2(- قسمت اخیر جزء )ه( بند )2( و قسمت اخیر بندهای ) 9(، )11(، )17( و )23(; این ماده اصالح شده و بند )28( به ماده ) 148( قانون الحاق شد. .2 به موجب بند 38 ماده واحده قانون اصالح قانون مالیاتهای مستقیم، مصوب ،1394/04/31 عبارت »پرداختی به بازنشستگان موسسه حداکثر تا سقف یک دوازدهم معافیت موضوع ماده )84( این قانون« به انتهای بند 2 ماده )148( قانون الحاق شد که به نظر می رسد میتوانست به عنوان یک بند مستقل به این ماده اضافه شود. .3 به موجب قانون تشکیل دو وزارت خانه تعاون، کار و رفاه اجتماعی و صنعت، معدن و تجارت مصوب ،1390/04/08 وزارت کار و امور اجتماعی به وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی تبدیل شد. .4 به موجب تصویب نامه شماره /77899 ت59727هـ مورخ ،1401/05/09 هزینه های فرهنگی و ورزشی و رفاهی کا رگران، به مبلغ 2,500,000 ریال، افزایش یافت. .5 به موجب بند 38 ماده واحده قانون اصالح قانون مالیاتهای مستقیم، مصوب ،1394/04/31 بند 18 ماده )148( قانون اصالح شد. »بند 18 ماده )148( قبل از اصالح: سود و کارمزدی که برای انجام دادن عملیات موسسه به بانکها، صندوق تعاون و همچنین موسسات اعتباری غیربانکی مجاز پرداخت شده یا تخصیص یافته باشد.« .6 به موجب بند 38 ماده واحده قانون اصالح قانون مالیاتهای مستقیم، مصوب ،1394/04/31 این بند به عنوان بند 29 به ماده )148( قانون الحاق شد.

بنابر ماده 147 قانون مالیات مستقیم، هزینه های قابل قبول مالیاتی منحصرا مربوط به تحصیل درآمد موسسه هستند. این موضوع در ظاهر بسیار ساده است. احتمالا در کسب و کار های کوچک این موضوعات خیلی به چشم نیایند اما در حسابداری و حسابرسی مودیان بزرگ این مسائل می توانند چالش های سنگینی را ایجاد نمایند. این موضوع می تواند خود را در استفاده از امکانات موسسه برای انجام امور مختلف نشان دهد.

هزینه های قابل قبول هرسال مالیاتی تنها از عملیات مربوط به همان سال استخراج می گردند. اینجا پیچیدگی های فراوان تعدیلات سنواتی اهمیت می یابد. همچنین باید مبالغی مانند ذخیره یبمه، اعتبار ارزش افزوده و … را نیز در نظر داشته باشید.